Waarom laat mijn 15-jarige alles slingeren?

Moeder: „Waarom laat mijn zoon (15) alles slingeren, met als gevolg dat hij niks kan vinden als hij bijvoorbeeld naar school/scouting/atletiek moet? Dankzij mij komt hij dan toch nog op tijd, maar hij laat mij in de stress achter. Want ik heb hem weer geholpen met het smeren van zijn brood en het zoeken en klaarleggen van spullen. Ik zie dit gedrag nu ook bij onze elfjarige ontstaan. ‘Je moet het loslaten’, hoor ik steeds van andere ouders. Waarmee ze bedoelen: je kinderen zelf de gevolgen laten ondervinden, en niet inspringen als je het mis ziet gaan. Maar hoe leer je dat als ouders, ‘loslaten’?”

Naam en woonplaats zijn bij de redactie bekend. De rubriek Opgevoed is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar [email protected]

Samen plannen

Marga Akkerman: „Tijdens de puberteit ervaren tieners grote veranderingen in lichaam en brein, waardoor plannen en organiseren extra inspanning vraagt. We noemen dat ‘puberchaos’. Opmerkelijk is dat het ze gemakkelijker afgaat als ze iets wél leuk en belangrijk vinden. Uw zoon geeft kennelijk nog minder prioriteit aan de activiteiten die u noemt, én is gewend dat u de planning en organisatie voor hem doet, waardoor hij toch op tijd komt.

„In plaats van steeds bij te springen, kunt u beter energie steken in het samen met hem opzetten van een dagelijkse en wekelijkse planning. Bespreek samen: wat is de beste tijd om zijn schooltas in te pakken? Wat moet hij doen zodat zijn sportkleding gewassen in zijn sporttas klaar ligt? Maak een vaste afspraak over wie zijn broodtrommel vult. En dan ook meteen over wat er met de gebruikte trommel gaat gebeuren.

„Laat hem deze planning op papier zetten. Vindt hij het prettig dat u hem helpt herinneren – ‘heb je je tas al ingepakt, liggen je sportkleren in de wasmand?’ – of wil hij dat u zich er vooral niet mee bemoeit?

„Op deze manier neemt hijzelf de verantwoordelijkheid voor het goed georganiseerd op tijd komen, en ligt die niet meer bij u. Dat betekent dus ook dat de gevolgen voor hem zijn. Complimenteer hem vooral als het gelukt is! Waarschijnlijk lukt het hem niet in één keer. Ga dan niet gestresst helpen zoeken, maar kijk achteraf met hem terug waar het niet helemaal goed ging.

„Deze aanpak is meteen een goed voorbeeld voor de elfjarige, die de kunst kan afkijken.”

Balans zoeken

Tischa Neve: „Dit past helemaal bij de leeftijd. Er is bij die pubers nogal veel in ontwikkeling. Bovendien moeten ze tegenwoordig op die leeftijd al erg veel, én worden ze voortdurend afgeleid door hun smartphones.

„Ik zou niet willen spreken van ‘loslaten’ maar van ‘liefdevolle ondersteuning’. Het gaat om een balans zoeken tussen praktische hulp en uw zoon de gevolgen laten ervaren van zijn eigen gedrag. Praat met hem over wat hij lastig vindt. ‘Wat lukt nog niet, wat heb je nodig? Hoe kunnen we dat organiseren?’ Helpt het als er een wasmand op zijn kamer komt, zodat hij zijn spullen meteen in de was kan gooien? Vraag hem wat u als moeder hierin voor hem kunt betekenen. Maak daar samen afspraken over.

„Laat hem op onschuldige momenten de consequenties ervaren als hij te laat komt, bijvoorbeeld op school of een training. Maar help hem wel als hij te laat dreigt te komen voor een toets, of als zijn team een uitwedstrijd heeft.

„Zie er vooral ook de lol van in. Deze pubers zitten nog zo tussen tafellaken en servet. Het gaat weer voorbij.”

Marga Akkerman is niet-praktiserend klinisch jeugd- en kinderpsycholoog. Tischa Neve is psycholoog en opvoedkundige. Ze is auteur van Pubers zijn leuk!. Ze organiseert webinars over opvoeden, en heeft de opvoedpodcast Even over mijn kind.