Veertig top-illustratoren brengen Anne Franks kabouter- en elfjesverhalen tot leven

Anne Frank schreef niet alleen maar haar beroemd geworden dagboek tijdens de onderduik in de Tweede Wereldoorlog in het Achterhuis in Amsterdam, ze schreef ook verhalen en sprookjes – „m’n pennekinderen” noemde ze die. Die fantasieverhalen zijn ter ere van Anne Franks 95ste geboortejaar – ze werd op 12 juni 1929 geboren, en stierf, 15 jaar oud, in concentratiekamp Bergen-Belsen – nu opnieuw uitgegeven (ze stonden bijvoorbeeld ook in Anne Frank Verzameld werk uit 2013) in een speciale editie, waarvoor meer dan veertig internationale tekenaars er prachtige nieuwe illustraties bij maakten.

Pennekinderen. Verhaaltjes en gebeurtenissen uit het Achterhuis heet het 263 pagina’s dikke boek, dat de Anne Frank Stichting en uitgeverij Rubinstein uitgeven. Het wordt 12 juni, haar geboortedag, gepresenteerd in het Anne Frank Huis in Amsterdam, waar ook een expositie van de illustraties is.

Voorwoord van Malala

De Pakistaanse kinder- en vrouwenactiviste Malala Yousafzai schreef de inleiding voor het boek. Zij werd op haar vijftiende, in 2012, door een Talibanstrijder door haar hoofd geschoten omdat ze voor de BBC een anoniem blog schreef, tegen het geweld van de Taliban en hun verbod om meisjes naar school te laten gaan. Ze werd eerst in Pakistan geopereerd, en daarna naar Engeland overgevlogen, waar ze een schedelprothese kreeg. Ze studeerde in 2020 af aan de universiteit van Oxford, en zet zich, als winnares van de Nobelprijs voor de Vrede in 2014, onder meer in voor kinderrechten.

Net als Anne droomde ik van een andere wereld voor mezelf, eentje waarin ik met magische pen mijn diepste wensen kon optekenen

Malala Yousafzai Kinder- en vrouwenactiviste

„Net zoals Anne”, schrijft Malala, „droomde ik van een andere wereld voor mezelf, eentje waarin ik met magische pen mijn diepste wensen kon optekenen om zo vrede te brengen voor mijn familie, vrienden en buren.”

Uiteraard staan er verhalen over het Achterhuis (bijvoorbeeld over de vlooien) in het boek, met bijbehorende illustraties. Maar ook haar fantasieën en sprookjes, over elven en kabouters.

Anne Frank droomde er over om filmster te zijn. Daarover gaat het prachtig door de Nederlandse tekenaar Thé Tjong-Khing geïllustreerde verhaal ‘Filmster-illusie’ van 24 december 1943. Hij heeft Anne Frank als een Hollywood pin-upgirl getekend. Dat past bij haar filmsterfantasieën. Ze schreef op haar veertiende: „Ik was zeventien jaar en een knap jong meisje met een bos zwarte krullen, ondeugende ogen en met o zo veel idealen en illusies. Op de een of andere manier zou later iedereen mijn naam kennen en ik zou in de albums van vele dwepende bakvissen voorkomen.”

Anne schreef over de Nederlandse ‘preutsheid’: „Bedekt u de bloempjes als u ze plukt ook direct en spreekt u ook nooit over hun uiterlijk?” Bij dit kritische pennekind maakte Martijn van der Linden een passende naakte bloemenillustratie.

Ze las in de onderduik ook over films en sterren – in het Achterhuis hangen nog filmsterrenfoto’s aan de muur. Ze keerde zich in haar tekst ‘Poel des verderfs’ tegen een filmcriticus die „een aantal naaktbeelden in een film (…) schijnbaar niet zeer netjes vond”. Anne schreef, op 22 februari 1944: „…in het algemeen ben ik van oordeel dat de mensen hier in Holland meteen alles wat maar een beetje te weinig bedekt is, beschimpen. Ze noemen het ‘preutsheid’, wat hier heerst.”

Als alle kinderen „zo opgevoed worden dat alles wat naar het blote zweemt niet netjes is, dan zal het op den duur zeker zover komen dat de jeugd zich gaat afvragen: ‘Ja, zijn ze dan helemaal getikt?’ (…) En nu stel ik u een vraag: ‘Bedekt u de bloempjes als u ze plukt ook direct en spreekt u ook nooit over hun uiterlijk?’.” Bij dit kritische pennekind maakte Martijn van der Linden een passende naakte bloemenillustratie.

Het wrange sprookje ‘De Wijze Kabouter’ (18 april 1944) waarin de kabouter een vrolijk verwend elfje, Dora, in een huis opsluit met een zeer sombere kabouter, Peldron. De Duits-Britse illustrator Axel Scheffler maakte er een passende sprookjesprent bij.

Wrang is het sprookje ‘De Wijze Kabouter’ (18 april 1944) waarin de kabouter een vrolijk verwend elfje, Dora, in een huis opsluit met een zeer sombere kabouter, Peldron, die door alle ellende in wereld nergens vreugde ziet. Hij voegt Dora toe: „Het is veel beter dat je doodgaat, dan hoef je de ellende in de wereld niet langer te verdragen.” De wijze kabouter sluit de twee samen op in een huis waar ze niet uit kunnen. Dat heeft effect, schrijft Anne: „Doortje heeft wat ernst gekregen en Peldron is wat vrolijker geworden, juist doordat jullie ertoe gedwongen waren van je verblijf te maken wat ervan te maken viel.” De Duits-Britse illustrator Axel Scheffler maakte er een passende sprookjesprent bij.

Het verhaal over het beertje Blurry, dat de wereld wil ontdekken, geïllustreerd door Charlotte Demantons.

En zo is er meer moois in het boek, zoals het verhaal over het beertje Blurry, dat de wereld wil ontdekken, geïllustreerd door top-illustrator Charlotte Demantons – en veel meer.

Het is zoals Malala schreef in haar inleiding: „De fantastische tekeningen in dit boek brengen de wereld die Anne creëerde tot leven.”

ballen?