Misleid de bewakingscamera met een paar onverwachte dansmoves

Still uit de film ‘Choreographic Camouflage’ van Liam Young.

Interview

Dutch Design Week „Mensen willen ook kunnen verdwijnen”, zegt Liam Young over zijn dansfilm om herkenningsalgoritmes te slim af te zijn. ‘Choreographic Camouflage’ is vanaf zaterdag te zien in STRP in Eindhoven.

Dansers op een plat dak in een verlaten kantoorwijk. Gestippelde scanlijntjes verschijnen langs hun lichamen, zoals je telefoon blokjes rond gezichten zet. Als ze bewegen proberen de lijnen de dansers te volgen.

Het is een scène uit een korte dansfilm die op de Dutch Design Week te zien is bij art-techfestival STRP in Eindhoven. Tijdens de opstanden in Hongkong gebruikte de politie niet alleen gezichtsherkenning maar ook lichaamsherkenning om betogers te identificeren via hun tred en bewegingen. Je gezicht kun je met een (mond)masker afschermen, maar hoe verberg je bewegingen?

Liam Young Dima Tsyrenschikov/ Strelka Institute

Die vraag inspireerde Liam Young (43) tot de film Choreographic Camouflage. Young is een ‘speculatief architect’ uit Australië. Hij publiceerde vorig jaar het boek Planet City, waarin hij beschrijft hoe met maximale surveillance en economische efficiëntie de hele aardbevolking zelfvoorzienend kan samenwonen in een stad zo groot als 2,5 maal Nederland.

Verder geeft Young verhalende lezingen met filmbeelden en is hij actief als production designer voor sf-producties (zoals recent Swan Song op Apple+). Choreographic Camouflage maakte hij samen met de Amerikaanse dansgroep The Jacob Jonas Company en STRP als coproducent.

Lichaamsdetectie in Hongkong

„De manier waarop we ons bewegen is bijna even herkenbaar en uniek als ons gezicht of onze vingerafdruk”, zegt Young. „Omdat we sinds de pandemie steeds meer maskers zijn gaan dragen zijn algoritmes voor lichaamsdetectie belangrijker geworden. Ze zijn ook gebruikt tijdens de protesten in Hongkong, waar mensen hun gezichten bedekten om zich te beschermen tegen traangas en identificatie.”

Bij het maken van Choreographic Camouflage hebben Young en zijn team gewerkt met bestaande software voor lichaamsherkenning. „Een deel daarvan is open source, dus beschikbaar voor iedereen. De commerciële versies waarmee bedrijven en overheden mensen identificeren zijn gemaakt op basis van die zelfde programma’s en trainingssets met de gegevens van duizenden en duizenden en lichamen.”

Identificatie-algoritmen zitten vol vooroordelen, misverstanden en overdrijvingen

In de film zie je hoe het algoritme met witte stippellijnen het beeld aftast op zoek naar een menselijke lichaam. Young: „Als de danser stilstaat verschijnt een ruw skelet. Maar als de danser op een onverwachte manier beweegt, raakt dat skelet in de war en valt het uit elkaar en ontstaan gekke en merkwaardige vormen. Ons programma werkt in real time, zodat de dansers tijdens de repetities konden zien met welke bewegingen het algoritme worstelde.”

In het 14 minuten durende Choreographic Camouflage zit een scène waarin twee mensen dansen met de ruggen tegen elkaar, de ene keer op de benen van de een en dan weer op die van de ander, wat tot onbekende menselijke bewegingen en vormen leidt. Op zulke momenten lijkt de verwarde computer zelf mee te dansen met zijn zoekende rastervormen op het scherm. De dansers bewegen soms in real time, soms wordt het beeld even gepauzeerd en zweven ze bíjna stil in de lucht, soms echoot een beweging in een vertraagde waaiervorm waarin de herkenbare persoon verdwijnt.

Alles is gefilmd met een highspeed camera met 1000 beelden per seconde, vertelt Young. Als je de film langzaam terugspeelt, vervaagt het lichaam op een gegeven moment. „Het raakt geblurred. Dat hebben we gebruikt als visueel effect om de vervorming van het lichaam te overdrijven. Het is een signaal voor de kijkers dat het detectie-algoritme niet meer werkt.”

Surveillance wildgroei

Young zoekt met deze film naar manieren waarop de burger zich kan beschermen tegen de surveillancemaatschappij. „Mijn werk gaat over de culturele gevolgen van nieuwe technologie. Bewakingstechnologie, kunstmatige intelligentie, drones, bestuurderloze auto’s, alles wordt geïntroduceerd op het moment dat er geld mee verdiend kan worden. Niet op het moment dat het waardevol of productief voor de samenleving kan zijn. Nog voor we de culturele implicaties begrijpen, is er al een wildgroei van identificatie-algoritmes bij bedrijven en overheden. We weten nu pas dat die vol zitten met vooroordelen, misverstanden en overdrijvingen. Deze technologieën zijn niet objectief en foutloos, maar komen voort uit de cultuur van de makers.”

Technologie is een onlosmakelijk deel van ons leven en een bepalende culturele factor geworden, constateert Young. Iets waar hij niet positief of negatief tegenover staat. „Maar door de steeds efficiëntere surveillance krijg je onvermijdbaar ook een tegenbeweging waarbij mensen willen verdwijnen. Choreographic Camouflage gaat over een mogelijkheid om uit beeld te blijven. Ik heb deze film gemaakt om te praten over de omstandigheden waarin we zijn terechtgekomen.”

Choreographic Camouflage, 22 t/m 30 okt in Dance Studio Area51, Strijp-S, Eindhoven. Dagelijks tussen 11 en 18 uur. Artist Talk Liam Young, 22 en 23 okt, 17-18 uur. Inl: strp.nl en Dutch Design Week.

Lees verder…….