Macron zoekt naar nationale eenheid tegen partij Le Pen, maar links en rechts werken niet mee

Valt Macrons plan nu al in duigen? Twee dagen nadat de Franse president onverwacht parlementsverkiezingen uitschreef nadat radicaal-rechts fors had gewonnen bij de Europese verkiezingen, lijkt zijn keuze steeds riskanter. Macron leek er op te hopen dat alle niet-extreme partijen de handen ineen zouden slaan om bij de parlementsverkiezingen van 30 juni en 7 juli een front républicain te vormen tegen radicaal rechts (en in mindere mate radicaal-links). Maar tot dusver lijkt het er op dat de Franse politiek vooral een front tegen de president zelf wil vormen.

Het opvallendst is de aankondiging van Éric Ciotti, partijleider van de conservatief-rechtse partij Les Républicains. Hij maakte dinsdagmiddag bekend samen te willen werken met het radicaal-rechtse Rassemblement National van Marine Le Pen. Hoewel LR de afgelopen jaren ideologisch gezien steeds dichter bij RN kwam, deed de partij nog altijd mee aan het cordon sanitaire tegen de partij. Wat Ciotti betreft is dat nu voorbij: hij wil een „rechts, nationalistisch blok” vormen met RN.

Hiermee wil hij voorkomen dat zijn verzwakte partij volledig uit de Assemblée verdwijnt. Maar volgens Ciotti, tot de ontbinding van het parlement gedeputeerde voor de Zuid-Franse stad Nice, is samenwerking met radicaal-rechts ook de wens van de LR-achterban. „Er gaapt een enorm gat tussen wat we in Parijs horen […] en de basis [van LR-leden] in mijn stad Nice of elders die zeggen: ‘sluit een akkoord’.”

Dat de partijtop in Parijs niet tevreden is, is helder: meerdere prominenten hebben Ciotti opgeroepen af te treden (wat hij voorlopig weigert). Anderen legden zelf hun functies neer. Veel Républicains brengen hierbij in herinnering dat het hún partijlid was, oud-president Jacques Chirac, die in 2002 in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen met dank aan het front républicain herkozen werd om radicaal-rechts (Jean-Marie Le Pen) uit het Élysée te houden.

Een andere samenwerking die in de lucht hing, die tussen RN en de kleinere radicaal-rechtse partij Reconquête van oud-presidentskandidaat Éric Zemmour en Le Pens nicht Marion Maréchal, gaat uiteindelijk niet door. Volgens Maréchal heeft RN daar de stekker uitgetrokken omdat de partij niet in zee wil met de (nog meer) omstreden Zemmour.

Lees ook

Macron schrijft nieuwe verkiezingen uit. De Fransen willen vooral weten: pourquoi?

Macron brengt zijn zondag stem uit in de noordelijke badplaats Le Touquet. Foto Hannah McKay/EPA

Linkse samenwerking

Intussen wordt ook aan de andere kant van het politieke spectrum druk vergaderd over samenwerking. Links-Frankrijk is al jaren hopeloos verdeeld en eerdere pogingen tot samenwerking (onder meer in het verband NUPES) kwamen nooit echt van de grond vanwege inhoudelijke verschillen en gebekvecht. Maar het besef dat RN de grootste kan worden bij de parlementsverkiezingen en zou kunnen gaan regeren, bracht de linkse koppen toch weer bij elkaar. Maandagavond maakten zij bekend samen de parlementsverkiezingen in te willen gaan.

Dat wil zeggen dat per kiesdistrict één linkse kandidaat gepresenteerd zal worden, om de kans op een linkse overwinning te vergroten. (De verkiezingen verlopen in de meeste districten in twee rondes: als in de eerste ronde geen van de kandidaten 50 procent van de stemmen krijgt, volgt een tweede ronde tussen de twee populairste kandidaten.) Ook deze linkse samenwerking druist tegen Macrons plan in: de president hoopte naar alle waarschijnlijkheid dat de centrum-linkse partijen zouden weigeren samen te werken met het radicaal-linkse LFI en links daardoor marginaal zou blijven.

Wat de president zelf denkt, is twee dagen na zijn verrassende aankondiging gissen. Terwijl zijn ministers en premier verslagen zijn achtergebleven, gedeputeerden plots zonder parlementair werk zitten en internationaal zorgen groeien over zaken als de Franse steun aan Oekraïne, gaat Macron naar de afspraken die al in zijn agenda stonden alsof er niets veranderd is. Daarbij liet hij tot dusver publiekelijk geen woord vallen over de politieke chaos die heerst. Een dinsdag geplande persconferentie die opheldering moest geven, is een dag doorgeschoven. Frankrijk houdt zijn adem in met welke verrassing hij dan weer komt.