Er was geen dag dat Frenkie de Jong dacht dat hij het EK niet zou halen. ‘Voor hem is dit dramatisch’

Zaterdag 1 juni, iets na zes uur, staat Frenkie de Jong in het rode shirt van ASV Arkel klaar om het trainingsveld op te gaan in Zeist. De internationals van het Nederlands elftal hebben zich in de tenues van hun eerste club gestoken, onderdeel van een campagne voor het amateurvoetbal. De Jong, op dat moment herstellende van een enkelblessure, meldde zich eerder op de dag bij Oranje, ter preparatie op het EK voetbal deze zomer.

‘Frenkie’ roept een kind continu met overslaande stem, als het Nederlands elftal een warming-up doet. De training is openbaar, als aftrap van de EK-voorbereiding. Enkele duizenden mensen kijken toe, vooral jongeren. De Jong beweegt langs een soort hindernissenparcours. Ogenschijnlijk soepel.

Hij stopt, maakt hij na zo’n tien minuten duidelijk aan de begeleidingsstaf. Ontspannen lachje, dan nog. Aan de andere kant van de KNVB Campus werkt hij individueel verder aan zijn revalidatie, in het Voetbal Medisch Centrum. Alles is erop gericht dat hij het EK haalt. 16 juni, daar wordt naartoe gewerkt: dan speelt Oranje het eerste groepsduel in Hamburg tegen Polen. De Jong heeft een speltype waarbij hij vaak snel en kort wegdraait, veel komt op zijn enkels aan.

Die zaterdag blijkt de enige keer te zijn geweest dat het publiek hem even in actie kon zien deze zomer. Maandagavond, na het oefenduel tegen IJsland, werd bekend dat De Jong niet naar het EK in Duitsland gaat. Een dikke streep door de tactische plannen van bondscoach Ronald Koeman. De Jong, creatieve middenvelder bij FC Barcelona, is met zijn dribbels en passing een belangrijke schakel in de aanvalsopbouw van Oranje.

Maandagavond raakte ook middenvelder Teun Koopmeiners geblesseerd, tijdens de warming-up voor het oefenduel met IJsland. Hij greep naar zijn lies toen hij op doel schoot. Ook hij moet het EK missen, bleek dinsdag.

Koeman riep Ian Maatsen op als vervanger van De Jong. De speler van Borussia Dortmund, die vorige week nog de Champions League-finale speelde tegen Real Madrid (0-2 nederlaag), was kort geleden nog een van de verrassende afvallers bij Oranje. Geen type dat in het profiel van De Jong past dus, wel iemand met veel techniek, inzicht en snelheid die onlangs nog deel uitmaakte van de groep. Daarbij speelt wellicht een rol dat Daley Blind, eveneens geschoold als linksback, ook in teruggetrokken, regisserende rol op het middenveld uit de voeten kan.

De keuze was hoe dan ook beperkt. Middenvelders Quinten Timber en Marten de Roon, die beiden in de voorselectie zaten, maar geblesseerd afvielen, zijn nog niet beschikbaar. Ook Mats Wieffer, eerder in beeld, maar eveneens geblesseerd geraakt, is nog niet fit, aldus Koeman. „Misschien dat er bij de onder-16 [nationaal jeugdteam] nog een goede middenvelder loopt”, probeerde hij maandagavond de stemming erin te houden.

Lees ook Bij Oranje is het bouwen en schaven tegelijk – op en naast het veld

„We hebben een elftal dat moeilijk te verslaan is”, zegt bondscoach Ronald Koeman vaak over Oranje.

Uitzonderingspositie

Ongeacht het aantal gekwetsten op het middenveld creëerde Koeman een uitzonderingspositie voor De Jong. Eigenlijk wilde hij alleen maar fitte spelers in zijn selectie, maar De Jong kreeg de tijd om te herstellen. Op 21 april ging hij met een brancard van het veld in een wedstrijd bij Real Madrid, met handen voor zijn ogen, terwijl applaus klonk van fans van de rivaal. Minuten ervoor blesseerde hij zijn rechterenkel in een duel met Real-middenvelder Federico Valverde. Een verstuikte enkel, meldde FC Barcelona. Einde seizoen. Maar het EK kon nog lukken, was de hoop.

De Jong werd in Barcelona onder meer behandeld door de Nederlandse fysiotherapeut Joep Mous, met wie hij al eerder werkte. Drie keer is De Jong dit seizoen uitgeschakeld geweest vanwege een kwetsuur aan zijn rechterenkel – steeds voor minstens een maand. Mede hierdoor speelde hij dit jaar en vorig jaar vaker niet dan wel voor het Nederlands elftal.

Na een revalidatieperiode, sloot De Jong afgelopen zaterdag voor het eerst aan bij de groepstraining van Oranje. Dat betekende dat hij ook weer voetbalacties uitoefende. Al was het nog niet voluit. Hij was de zogeheten ‘neutrale man’ in een positie- en partijspel, hij kwam zo nog niet in stevige fysieke duels.

Koeman liet zondag al doorschemeren dat het duel met Polen wel eens te vroeg zou kunnen komen. Een scenario was dat hij in het tweede groepsduel tegen Frankrijk (21 juni) een deel zou spelen, als invaller. En dan vier dagen later tegen Oostenrijk mogelijk vanaf het begin.

Continu was De Jong ermee bezig, vertelde hij afgelopen zaterdag in het SBS6-programma Wij Houden van Oranje. „Ook als je ‘s nachts wakker bent en je loopt even naar de wc. Dan ben ik altijd even aan het kijken van: hoe voelt de enkel? Dat zit wel echt in je hoofd.”

‘Onvoldoende belastbaar’

Uit onderzoeken die zondag en maandag zijn uitgevoerd, bleek dat de enkel „nog onvoldoende belastbaar” is, schrijft de KNVB maandagavond in een persverklaring. Na een fysieke inspanning volgde iedere keer weer een reactie, zegt Koeman maandagavond. Het herstel duurt minimaal nog „drie weken”, aldus Koeman. Om die reden wordt besloten hem terug te trekken voor het EK. Wat meespeelt is de angst dat de blessure chronisch wordt. Daarom benadrukt Koeman in de media het belang van de „gezondheid” van De Jong.

Het nieuws wordt de selectie maandag aan het eind van de middag medegedeeld door Koeman, kort voor hun sportmaaltijd. „Dat was best een shock voor ons”, vertelt verdediger Nathan Aké. „De dag ervoor trainde hij mee, dat zag er op zich wel goed uit.”

In de groep groeit de rol van De Jong (27) bij Oranje. In de hiërarchie is hij een van de belangrijkste spelers, mede door zijn ervaring bij FC Barcelona, waar hij al jaren een beeldbepalende speler is. Vorige week werd hij nog benoemd tot een van de twee reserve-aanvoerders, achter vaste captain Virgil van Dijk.

De Jong heeft er volgens Koeman „alles” aan gedaan om fit te worden. „In behandeling, in training, in voeding, over een langere periode. Er is geen dag geweest dat hij dacht: dit ga ik niet halen. Voor hem is het dramatisch.”

Barcelona

Koeman stelde bij de NOS dat FC Barcelona dit seizoen een risico heeft genomen bij zijn terugkeer na een eerdere enkelblessure. „En nu zitten wij met de gebakken peren.” Daarna in de persconferentie zegt hij: „Ik weet dat hij daar gespeeld heeft, terwijl hij niet honderd procent fit was.” Of hij doelt op de enkelblessure in het najaar van 2023 of dit voorjaar, is niet duidelijk. Wel is het een gegeven dat nadat De Jong begin april terugkeerde, hij twee weken later opnieuw geblesseerd raakte aan zijn enkel.

Wat Koeman tegen De Jong zei, toen ze de knoop hadden doorgehakt? „Ga herstellen. Zoek contact met de club. Word fit.” Hij hoopt De Jong – die hij ook persoonlijk goed kent, ze werkten samen bij FC Barcelona – na het EK op te zoeken in Spanje.