De een na de andere Trump-advocaat werkt mee met justitie, hoe vervelend is dat voor hem?

Ruim voordat hij dit jaar in vier verschillende strafzaken vervolgd zou worden, was Donald Trump al geen fan van ‘plea bargains’. Zulke schikkingen beslechten zeker negen op de tien rechtszaken in de VS, door verdachten in ruil voor een lichtere straf schuld te laten bekennen. Maar als president vond Trump in 2018 dat het zogenoemde ‘flippen’ van federale verdachten „welhaast verboden zouden moeten worden”. Want, legde hij uit op Fox News: „Iemand kan een bank oplichten en tien tot twintig jaar cel krijgen, maar als hij iets slechts zegt over Trump wordt dit verlaagd naar twee of drie jaar.”

Vijf jaar later blijkt deze vrees meer dan ooit gerechtvaardigd. In de strafzaak die Georgia tegen de ex-president begon wegens zijn veronderstelde bemoeienis met de verkiezingsuitslag van 2020 in die zuidelijke staat, wist justitie drie van zijn oud-advocaten in haar kamp te krijgen. Een ontwikkeling met nog onvoorspelbare gevolgen, maar die Trumps verdediging er zeker niet makkelijker op maakt.

1. Wie hebben er een schikking getroffen met justitie?

Sidney Powell, Kenneth Chesebro en Jenna Ellis werden deze zomer samen met Trump en nog vijftien medeverdachten aangeklaagd door hoofdofficier van justitie Fani Willis. Toen ze zichzelf aangaven in Atlanta, verklaarden ze – met de rest – onschuldig te zijn. De afgelopen dagen bekenden ze één voor één alsnog schuld op (een deel van) de aanklachten tegen hen. Ze beloven belastende informatie over te dragen en desgevraagd „waarheidsgetrouw” te getuigen tegen elke resterende medeverdachte. In ruil komen ze weg met relatief lichte voorwaardelijke straffen, een geldboete of taakstraf en verplichte schriftelijke excuses aan de bevolking van Georgia.

Arrestatiefoto Kenneth Chesebro.
Foto Fulton County Sheriff’s Dept.

2. Wat betekent dit voor de strafzaak in Georgia?

Het is precies wat Willis beoogde, toen ze haar tenlastelegging afgelopen augustus onthulde. Ze formuleerde die aanklacht op basis van Georgia’s versie van de RICO Act, de federale wet waarmee Amerikaanse opsporingsautoriteiten sinds de jaren zeventig de georganiseerde misdaad bestrijden. Bij het oprollen van maffia-achtige netwerken wordt een groot net uitgeworpen, waarin ook kleinere spelers verstrikt raken. Onder dreiging van celstraf worden die overtuigd om over hogergeplaatste capo’s en hun onderbazen en consiglieri te verklaren. Stapje voor stapje wordt de criminele piramide zo blootgelegd.

3. Hoe riskant kan dit juridisch uitpakken voor Trump?

Dat zal pas goed blijken als het strafproces inhoudelijk van start gaat, op zijn vroegst komend voorjaar. Het staat niet vast dat de drie zullen worden opgeroepen als getuige à charge tegen de president zelf. Maar dat zij op advies van hun advocaten kennelijk inzagen dat ze hun zaak beter niet voor de rechter konden laten verschijnen, is een teken dat Willis’ aanklacht sterk in elkaar steekt. De spijtoptanten kunnen haar helpen hier ook de jury van te overtuigen.

Arrestatiefoto van Jenna Ellis.
Foto Fulton County Sheriff’s Dept.

ex-advocaat TrumpJenna Ellis Als ik toen had geweten, wat ik nu weet, had ik geweigerd Donald Trump te vertegenwoordigen

Ellis, die op haar arrestatiefoto nog opvallend lachend poseerde, las dinsdag als eerste spijtoptant ook een verklaring voor. Hierin sprak ze – ditmaal vechtend tegen de tranen – „diep berouw” uit. Ook had ze „als advocaat, die ook een christen is” veel beter onderzoek moeten doen naar alle aantijgingen van het Trump-kamp over vermeende kiesfraude. „Als ik toen had geweten, wat ik nu weet, had ik geweigerd Donald Trump te vertegenwoordigen.”

4. Wie kunnen er nog meer spijtoptant worden?

De drievoudige ‘flip’ kan de druk opvoeren op andere medeverdachten om óók tijdig een schikking te bereiken. Vooral Trumps privé-advocaat Rudy Giuliani, die met de president de meeste delicten ten laste is gelegd in Georgia, lijkt zijn voormalige collega-advocaten te moeten vrezen. Hij vormde samen met Ellis en Powell eind 2020 het veelbesproken ‘elite strike force team’ dat Trumps verkiezingsnederlaag nog ongedaan trachtte te maken. Geen van de tientallen zaken die deze juridische elite-eenheid aanspande werd door de rechter serieus genomen. Voor de jury kan het relevant zijn te weten of en wanneer de advocaten zelf wisten dat hun klachten over kiesfraude ongegrond waren.

Arrestatiefoto Sidney Powell.
Foto Fulton County Sheriff’s Dept.

Dinsdag kwam ook het nieuws naar buiten dat Trumps laatste stafchef met justitie een deal zou hebben gesloten. Deze Mark Meadows zou immuniteit voor strafvervolging hebben gekregen van speciaal aanklager Jack Smith, die op federaal niveau Trump vervolgt voor veronderstelde verkiezingsinmenging. Dat Meadows met justitie sprak was bekend, maar dat hem immuniteit is toegezegd, zou betekenen dat hij ook belastende verklaringen heeft afgelegd.

Arrestatiefoto Mark Meadows.
Foto Fulton County Sheriff’s Dept.

Ook in de zaak van de staatsgeheime documenten die na zijn vertrek uit het Witte Huis in zijn privéclub Mar-a-Lago in beslag werden genomen, wordt door justitie aan ex-advocaten en employees getrokken. Een IT-medewerker die voor Trump bewakingscamerabeelden zou hebben moeten verwijderen, besloot na een aanvankelijke ontkenning van dit wissen al om toch met justitie samen te werken.

5. Hoe reageert Donald Trump zelf op deze ontwikkelingen?

De ex-president probeerde de afgelopen dagen luchtig te doen over het nieuws dat drie van zijn oud-advocaten kiezen voor een rol als spijtoptant. Trump verklaarde dat Powell „NOOIT voor mij gewerkt heeft”, al prees hij haar zelf ooit aan als zijn „geweldige advocaat”. Dinsdag reageerde hij op Ellis’ schuldbekentenis met „jammer dan”. Hij deed dit vanuit de rechtszaal in New York, waar momenteel een civiel proces over belastingfraude door zijn zakenimperium dient. De hele dag verklaarde een andere ex-advocaat, zijn ‘fixer’ Michael Cohen, daar zeer belastend over Trumps handelen.

Het is van Trump bekend dat hij advocaten zwaar onder druk kan zetten om de randen van de wet op te zoeken of desnoods te overtreden. En dat hij zulke dienstbaarheid zelden beloont. Het is een van de redenen dat hij zijn hele carrière in hoog tempo advocaten verslijt. Het vergroot nu ook de kans dat hij meer (ex-)medewerkers in armen van justitie drijft.

Lees ook Over alle strafzaken tegen ex-president Trump in dit overzichtsartikel

Oud-president Donald Trump zal zich in vier strafzaken moeten verdedigen tegen beschuldigen van misdrijven die hij voor, tijdens en na zijn presidentschap zou hebben gepleegd.

Een niet onbelangrijke reden om te schikken is dat het een dure rechtsgang afwendt. Trump kan zijn torenhoge advocatenrekeningen betalen dankzij de campagnegiften die hij ophaalt bij zijn achterban. Toen Giuliani klaagde dat hij nooit volledig betaald is voor zijn diensten en nu wel juridisch in de problemen zit, organiseerde Trump voor hem een fondsenwerfdiner, maar dat kan hij niet voor iedereen doen. Deze minder prominente medeverdachten merken nu ook: loyaliteit is bij Trump altijd eenrichtingsverkeer.