Column | Ik schrik me wild: een bevriende Chinese journalist blijkt te zijn opgepakt

De correspondent

China-correspondent wilde weer eens afspreken met journalist Dong Yuyu. Die bleek tot haar schrik al ruim een jaar vast te zitten op beschuldiging van ‘spionage’. Zijn familie vraagt nu aandacht voor zijn zaak.

De Chinese journalist Dong Yuyu sprak regelmatig met buitenlandse collega’s en met diplomaten. Naar nu blijkt is hij ruim een jaar geleden opgepakt op verdenking van „spionage”.
De Chinese journalist Dong Yuyu sprak regelmatig met buitenlandse collega’s en met diplomaten. Naar nu blijkt is hij ruim een jaar geleden opgepakt op verdenking van „spionage”. Privéfoto via AP

Het staat al een hele tijd op mijn to do-lijstje: de Chinese journalist Dong Yuyu bellen om weer eens met hem te gaan lunchen. Dat is niet alleen heel gezellig, maar ook heel informatief.

Ik ken hem nu ruim tien jaar. We spraken vooral over hoe hij aankijkt tegen ontwikkelingen in China, welke verhalen hij veelzeggend vindt, welke mensen interessant. Hij werd voor mij iemand die de vaak ondoorzichtige Chinese ontwikkelingen kon duiden en vertalen.

Maar als ik door het nieuws scroll, schrik ik me wild. Dong (61) blijkt al op 21 februari 2022 te zijn opgepakt. Eerst werd hij informeel vastgehouden op een geheime locatie, later werd hij ook formeel gearresteerd. Op 23 maart van dit jaar werd de aanklacht bekend: spionage.

Volgens zijn familie, die anoniem wil blijven, zou het mogelijk gaan om een beschuldiging van spionage voor Japan of de VS, beide landen waar hij veel contacten mee had en waar hij voor langere tijd verbleef.

De aanhouding van Dong volgde op zijn ontmoeting met een Japanse diplomaat. Dat gebeurde in hetzelfde hotel waar ik Dong ook meestal sprak. Volgens zijn familie sprak hij juist daar graag af, omdat de geheime diensten dan vrijelijk konden meeluisteren als ze dat wilden. Zo liet hij ze zien dat hij niets in het geheim deed, en dat hij niets te verbergen had.

Maar het mocht niet baten. Het was al eerder bekend dat de Japanse diplomaat tot grote verontwaardiging van de internationale diplomatieke gemeenschap enige uren was vastgehouden en ondervraagd.

Nu pas blijkt dat Dong zijn gesprekspartner was. Zijn familie hield het nieuws ruim een jaar stil. Die hoopte dat het dan misschien nog met een sisser zou aflopen. Daar was meer kans op als ze de zaak niet aan de grote klok hingen.

Maar die kans bleek op 23 maart verkeken. Nu vraagt zijn familie juist om zoveel mogelijk aandacht voor de zaak, in de hoop dat de straf dan zo licht mogelijk uitvalt.

Tien jaar cel

Het ziet er alleen niet goed uit. Als het in China eenmaal tot een formele rechtszaak komt, dan wordt de verdachte in 99 procent van de gevallen ook werkelijk schuldig bevonden. En voor spionage kun je tien jaar gevangenisstraf of meer krijgen.

Dong werd opgepakt drie maanden voordat hij met pensioen zou gaan bij de Guangming Daily, de krant waarvoor hij dertig jaar werkte. Hij schreef er commentaren en had een leidinggevende functie. De krant is van oudsher gericht op intellectuelen en wordt uitgegeven onder auspiciën van de Communistische Partij van China (CPC) zelf.

Dongs commentaren waren vaak kritisch, hij zocht het randje op van wat de Communistische Partij nog net zou tolereren

Dongs commentaren waren vaak kritisch. Dan zocht hij het randje op van wat de CPC nog net zou tolereren. Hij vertelde me een aantal jaren terug dat hij deed aan zogeheten ‘stoplichtjournalistiek’. Dan leg je een stuk wel netjes voor aan de censor, maar je zet het tegelijkertijd op internet. Omdat de censor later wakker wordt dan het internet, kon het stuk alvast een paar uur rouleren voordat hij het op last van de censor weer netjes verwijderde.

Hij publiceerde ook in buitenlandse media als The New York Times, toen dat tenminste nog mocht, en in kritische Chinese tijdschriften, toen die tenminste nog bestonden. Zo schreef hij een stuk over de Culturele Revolutie (1966-1976) waarin hij stelde dat het onjuist was om slechts enkelen de schuld te geven van de chaos en het wanbeleid in die periode. Daarvoor was in zijn ogen toch de hele CPC verantwoordelijk.

Hij kreeg een Nieman-beurs om als journalist een jaar aan Harvard te studeren en gaf les als gastprofessor aan een Japanse universiteit.

Geen bewijzen

Maar: misschien is hij toch heimelijk iemand die Chinese staatsgeheimen doorspeelt aan buitenlandse mogendheden? De familie heeft daar nog geen bewijzen van gezien. Er ligt niet meer op tafel dan zijn contacten met diplomaten en de beurzen die hij van buitenlandse instellingen ontving.

Het lijkt waarschijnlijker dat hij is opgepakt omdat hij als een van de weinigen in China nog een uitgebreid netwerk van diplomaten en journalisten durfde te onderhouden. Hij bleef bereid uit te leggen hoe hij persoonlijk aankijkt tegen wat er in China en in de wereld gebeurt.

Nu hij is gearresteerd, wordt de afstand en de kans op misverstanden tussen China en het Westen nog weer een stukje groter.

Lees verder…….