Column | Het is tijd voor strenge kwaliteitseisen aan sensitivity readers

Joyce Roodnat

Roald Dahls taalgebruik „zou aanstootgevend zijn” zegt de presentatrice van het Journaal. Zou? Het ís aanstootgevend. Dat is precies de bedoeling en elke jonge lezer snapt dat. Dahl gaat voor in de wraak van de machtelozen: tegen vreselijke grote mensen is weinig verweer, maar met uitlachen kom je een heel eind.

En nu slaan de grote mensen terug. In opdracht van Dahls Angelsaksische uitgever drapeerden sensitivity readers verbale vijgenbladeren over honderden mogelijk beledigende of ‘onveilige’ woorden en zinnen. Wat was de reden voor deze ingreep? Waren er signalen dat kinderen zich zo vereenzelvigen met Dahls heksen, reuzen en mensbaksels dat ze er verdrietig van worden? Of zijn het de grote mensen die Dahls anarchisme vrezen?

De sensitivity readers reduceerden zijn jeugdboeken tot een gegarandeerde safe space, waar ook de geringste ‘gevoeligheid’ uit is gewied. En omdat het woord ‘lelijk’ niet meer mag worden gebezigd, is die safe space bevolkt met alleen maar nondescripte, vermoedelijk mooie mensen. Behalve lelijk vinden de gevoeligheidslezers blijkbaar ook dik zijn zo’n afgang dat ze het woord ‘dik’ taboe hebben verklaard – over fat shaming gesproken. Wat is er tegen dik, tegen lelijk? Niets.

Inmiddels worden de verhalenvertellers van deze tijd gehouden te voorzien in stootkussens tegen angst, schrik en ongemak. Voorafgaand aan elke film die ik stream word ik gewaarschuwd voor geweld, discriminatie, wreedheid tegen vrouwen of dieren, of allebei, weet ik veel, ik lees het niet, ik stel geen prijs op zedeprekerij.

Over fat shaming gesproken. Wat is er tegen dik, tegen lelijk? Niets.

Maar steeds meer mensen vinden dat ze recht hebben op niet verontrust worden, en ze gooien alle remmen los als ze daarin worden gedwarsboomd. En ik kan het niet los zien van de absurde actie van Marco Goecke. Een bejubeld choreograaf. Behalve door die ene Duitse critica dan, zij schreef een negatieve recensie. Nu verslijten kunstenaars een recensie soms voor een persoonlijke brief en sommigen reageren navenant. Als filmcritica ben ik op straat uitgescholden, werd me toegebeten dat ik vast ongesteld was toen ik schreef en ontving ik anonieme post geadresseerd aan ‘Mevrouw J. Nooitnat’ – wat ik stiekem wel grappig vond.

Als kind van zijn tijd eiste Marco Goecke alle ruimte voor zijn gekwetste ego en toen hij die niet kreeg, smeerde hij de critica de poep van zijn teckel in het gezicht. Dat is geweld en het komt hem duur te staan.

Anderzijds, als Roald Dahl al niet mag, waarom die recensie dan wel? Die was helder en geïnformeerd, maar duidelijk niet langs een sensitivity reader gegaan. Natuurlijk niet. Zeg ik nu, maar ik ruik lont. Ook kunstenaars kunnen eisen voor elke schok behoed te worden.

Het is tijd om terug te duwen. Tijd voor strenge kwaliteitseisen aan sensitivity readers. Tijd voor tot hier en niet verder.

Lees verder…….