IMF vreest mondiale koopkrachtcrisis door prijsstijgingen

IMF-prognose Terwijl de wereldeconomie krakend tot stilstand dreigt te komen, blijft de inflatie volgens het IMF ‘koppig’ hoog.

Aardgasopslag in West-Frankrijk. Het IMF ziet stijgende energieprijzen als een van de drie grote krachten die op de wereldeconomie inwerken.
Aardgasopslag in West-Frankrijk. Het IMF ziet stijgende energieprijzen als een van de drie grote krachten die op de wereldeconomie inwerken.

Foto Christian Hartmann/Reuters

Er is sprake van een mondiale koopkrachtcrisis, en de wereldeconomie staat er nog slechter voor dan voorzien. Dat stelt hoofdeconoom Pierre-Olivier Gourinchas van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) dinsdag in de World Economic Outlook, de belangrijkste publicatie van het Fonds. Het schat de groei van de mondiale economie voor de vierde maal op rij lager in dan verwacht.

IMF-directeur Kristalina Georgieva en president van de Wereldbank David Malpass hebben al gewaarschuwd voor een wereldwijde recessie bij aanhoudend hoge inflatie. Zij deden hun uitspraken bij de aftrap van de jaarvergadering van beide instituten, deze week in de Amerikaanse hoofdstad Washington. Een derde van de wereldeconomie maakt volgens Georgieva volgend jaar een economische recessie door.

Het IMF onderscheidt drie grote krachten die op de economie inwerken: de Russische invasie in Oekraïne, duurdere energie en voedsel en de toenemende inflatie en de koopkrachtcrisis die daarvan het gevolg zijn, en een sterke vermindering van de economische groei in China. De economie van dat land lijdt onder een verzwakkende huizenmarkt en regelmatige lockdowns om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Bovendien verhogen centrale banken, met name in het Westen, hun rentes om de economische groei te temperen en zo de inflatie tegen te gaan. Het IMF constateert dat de mondiale inflatie vooralsnog ‘koppig’ is. Zelfs na een daling vanaf het huidige hoge niveau zal ze in 2024 nog steeds 4,1 procent bedragen.

Hoge dollarkoers

De sterke dollar, die het resultaat is van snelle Amerikaanse renteverhogingen en vluchtgedrag van internationale beleggers in als veilig beschouwde Amerikaanse staatsschuld, is een groeiend probleem voor opkomende landen. De hoge dollarkoers leidt tot oplopende kosten van import en zo tot extra hoge inflatie. Het maakt de buitenlandse schulden, die vaak in dollars luiden, extra duur om terug te betalen.

Toch adviseert het IMF centrale banken bestrijding van inflatie voorrang te geven. Te geringe of te late renteverhogingen zorgen anders voor grotere problemen later, wanneer wellicht nog sterkere renteverhogingen nodig zijn om een dan hardnekkige inflatie te beteugelen. Voorkomen dat de hoge inflatie zich verankert in de verwachtingen van huishoudens en bedrijven kan helpen een opwaartse spiraal te voorkomen, waarbij prijzen en lonen elkaar opjagen.

Voor Nederland voorziet het IMF volgend jaar een economische groei van slechts 0,8 procent, lager dan de 1,5 procent die het Centraal Planbureau (CPB) in september nog intekende voor 2023. De Nederlandse inflatie is dit jaar 12 procent en volgend jaar 8 procent. Dat is in beide jaren het hoogste van de hele eurozone, op de Baltische landen na. Het CPB voorzag vorige maand nog een daling van de inflatie naar 2,5 procent in 2023.

De wereldeconomie als geheel groeit volgens het IMF in 2022 met 3,2 procent en volgend jaar met 2,7 procent. Dat is fors lager dan de gemiddelde groei van 3,7 procent sinds 1980.

Neerwaartse risico’s

Het Fonds ziet nauwelijks positieve verrassingen voor zijn prognoses. Neerwaartse risico’s zijn er des te meer. Zo groot en veelvuldig zijn de slagen om de arm dat de vraag rijst waarom de algemene prognoses op voorhand niet al verder zijn verlaagd.

De IMF-economen vatten de mogelijke risico’s samen in een uitgebreide bijlage. Zo kan de prijs van olie 30 procent hoger uitvallen dan verwacht, door aan Rusland opgelegde exportbeperkingen of juist het op eigen initiatief afknijpen van de olie-export door de Russische regering zelf. Dit kan de wereldwijde economische groei een half procentpunt lager doen uitvallen.

De Chinese vastgoedsector kan verder in de problemen komen, met een afname van de Chinese investeringen als gevolg. Omdat de vastgoedsector een vijfde tot een kwart bijdraagt aan de economische groei in China, en dat land steeds zwaarder weegt in de wereldeconomie, kan dit leiden tot een mondiale economische groei die 0,3 procentpunt lager is dan gedacht.

Daarnaast is er het risico dat de arbeidsmarkt in het Westen krap blijft en vraag en aanbod daar moeilijk op elkaar kunnen worden afgestemd. Dat gaat ten koste van de productiviteit. Dit kan tot gevolg hebben dat de wereldeconomie 0,3 procentpunt minder hard groeit dan voorzien.

Verdere afkoeling

Al deze drie trends kunnen vervolgens leiden tot verdere afkoeling van het financiële klimaat. Westerse landen kunnen de rentes op bedrijfskredieten zien oplopen met een extra procentpunt. Opkomende landen zien hun munten nog meer aan waarde verliezen tegenover de Amerikaanse dollar dan nu al het geval is – Aziatische landen komen er wat beter vanaf dan niet-Aziatische. Dat leidt tot oplopende rentes, met name op dollarleningen die zij hebben afgesloten.

Het verslechterende financiële klimaat versterkt op zijn beurt dan weer de economische omstandigheden. Het IMF schat dat dit bij elkaar 0,5 procentpunt mondiale economische groei kan schelen.

Opgeteld betekent het neerwaartse scenario dat de mondiale economische groei ruim 1,5 procentpunt lager kan uitvallen in 2023 en 1,6 procentpunt in 2024. Dat impliceert dan weer dat er volgend jaar een kans is op zeer lage groei die maar vijf keer voorkwam sinds 1970, en dat die lage groei ditmaal waarschijnlijk niet wordt gevolgd door een extra goed jaar, zoals na de financiële crisis en de Covid-pandemie. Het effect van het negatieve scenario op de inflatie is gemengd: 1,3 procentpunt hoger dan verwacht in 2023 en juist 1 procentpunt lager in 2024.

Het IMF voorziet een relatief geringe krimp van de Russische economie, met 3,4 procent dit jaar en 2,3 procent in 2023. De economie van Oekraïne krimpt dit jaar met 35 procent. Voor volgend jaar geeft het IMF geen prognoses.

Lees verder…….