Midden in de energiecrisis beleeft Shell gouden tijden

Kwartaalresultaten Shell boekt recordwinsten terwijl veel huishoudens in financiële problemen zitten door de hoge energieprijzen. Dat wringt, begrijpt topman Ben van Beurden.

Een Shell-tankstation in Duitsland. Of Shell niet wat marge in kan leveren om olie goedkoper te maken? Dat is ingewikkeld, zei topman Van Beurden.
Een Shell-tankstation in Duitsland. Of Shell niet wat marge in kan leveren om olie goedkoper te maken? Dat is ingewikkeld, zei topman Van Beurden.

Foto Krisztian Bocis/Bloomberg

„Een heel ingewikkelde boodschap”, noemde bestuursvoorzitter Ben van Beurden van Shell het. Hoe leg je uit dat het olie- en gasconcern in drie maanden 11,5 miljard dollar (11,3 miljard euro) winst maakt, terwijl veel huishoudens in financiële problemen belanden door de hoge energieprijzen? Tegelijk wordt er 6 miljard dollar uitgegeven aan de inkoop van eigen aandelen, een geste aan de belegger.

Dankzij die hoge prijzen boekte Shell meer winst dan ooit. In de eerste zes maanden van dit jaar gaat het om 20,6 miljard dollar, ofwel 11,4 miljoen per dag. „Ik ben me natuurlijk zeer bewust van de problemen voor veel mensen”, zei Van Beurden tijdens de toelichting op de kwartaalcijfers, „en ik ben me ook heel bewust van hoe lastig het is om uit te leggen dat dit een mondiaal fenomeen is.” De winsten van Shell zijn immers „zeer significant”.

Allereerst, begon de topman zijn verklaring, is de energiekrapte het gevolg van beleidsbeslissingen. Van Beurden noemde het eerlijk om ook een deel van de schuld bij de industrie te leggen. „Met zijn allen hebben we veel te weinig geïnvesteerd. In de afgelopen jaren gaat het collectief om 1.000 miljard dollar minder aan investeringen”, aldus Van Beurden. Dat gebrek aan investeringen, onder meer in winning uit nieuwe velden, leidt ertoe dat de olie- en gasproductie niet zomaar kan worden opgevoerd op het moment dat een land als Rusland bewust op een crisis aanstuurt.

Deels is er te weinig geïnvesteerd door financiële problemen tijdens de pandemie, maar ook omdat bedrijven veel druk ervaren juist níét te investeren in olie en gas, en veel meer in duurzame energie. Die druk heerst vooral in Europa, bevestigde Van Beurden. „Productie van olie en gas is hier inderdaad het probleem, maar Europa heeft geen problemen met de consumptie.”

Door de ontstane krapte zijn de prijzen extreem hoog. Een vat Europese olie (Brent) gaat nu voor 108 dollar over de toonbank, een derde meer dan een jaar geleden. Dat is overigens alweer 15 dollar minder – als gevolg van matige economische verwachtingen – dan in maart. Gas kost momenteel meer dan 200 euro per megawattuur, het tienvoudige van een jaar geleden.

Marge inleveren

Ook op dit vlak had Van Beurden een lastige boodschap. Kan Shell de energie dan niet wat goedkoper maken door marge in te leveren? „We verdienen niet veel aan de verkoop aan de consument. In het Verenigd Koninkrijk zijn we zelfs verliesgevend [als energieleverancier] op de huishoudelijke markt.” En ook de marges op bijvoorbeeld benzine zijn aan de pomp niet hoog.

Waar wordt die winst dan gemaakt? Dat gebeurt in de eerdere stappen van het productieproces van bijvoorbeeld benzine. Daar zijn de marges wel hoog, zei Van Beurden, „maar dat komt niet door ons. Zo werken mondiale markten.”

De raffinaderijen boekten in het tweede kwartaal 2,1 miljard dollar winst, waar ze een jaar eerder nog 509 miljoen dollar verlies leden. Winning en transport van gas (8,1 miljard) en olie (6,4 miljard) zorgen dit jaar voor de hoogste resultaten, meer dan het dubbele vergeleken met 2021.

Volgens de topman is de taak van bedrijven als Shell vooral om te zorgen dat het aanbod van bijvoorbeeld aardgas zo groot mogelijk is, en te investeren in energiezekerheid en verduurzaming. „Dat is de verantwoordelijkheid die voortkomt uit het maken van winst.” Eerder deze maand maakte Shell bekend voor 1 miljard dollar een grote waterstoffabriek te bouwen in Rotterdam, die bij oplevering in 2025 waarschijnlijk de grootste van de wereld zal zijn. Hoeveel Shell van zijn jaarlijkse investeringen (23 tot 27 miljard) in verduurzaming steekt, maakt het niet bekend.


Lees ook dit stuk over de vorige kwartaalcijfers: Shell: miljarden in de plus, maar noem het geen oorlogswinst

De aandeelhouders profiteren volop van de gouden tijden. In het eerste halfjaar kocht Shell al voor 8,5 miljard eigen aandelen in, wat positief is voor de koers. Bij een gelijkblijvende winst stijgt zo de winst per aandeel. De komende drie maanden koopt het nog eens voor 6 miljard dollar aandelen in, maakte het donderdag bekend.

Extra belasting

Het dividend blijft 0,25 per aandeel. Tot 2020 was dat lange tijd 0,47 cent. Waarom gaat dat niet omhoog naar het niveau dat Shell-beleggers jaren gewend waren?

Volgens financieel bestuurder Sinead Gorman is uitvoerig besproken wat te doen met de „excess cash”, de overtollige liquide middelen. Vanwege de relatief lage beurskoers is gekozen voor inkoop van eigen aandelen. „Zo bieden wij de aandeelhouder de meeste waarde.”

Inmiddels is in het Verenigd Koninkrijk een extra belasting (windfall tax) ingevoerd om de megawinsten van energiebedrijven af te romen. Shell blijft volgens Gorman bijzonder toegewijd aan dat land, waar na het vertrek uit Den Haag sinds vorig jaar het hoofdkantoor is gevestigd. In Engeland en Schotland wordt de komende jaar volop geïnvesteerd, zei Gorman, maar ook klonk een duidelijk ‘maar’: voor zijn investeringen kijkt Shell naar mogelijkheden waar waarde kan worden gecreëerd. „Onderdeel daarvan is ook hoe hoog de belasting is.”

Lees verder…….